Czym jest XP i do czego służy?
Doświadczenie (XP, experience points) zbierasz w postaci świecących kulek, które wypadają z zabitych mobów, wytopionej rudy, gotowania, hodowli zwierząt i skrzynek w lochu. Każda zebrana kulka dodaje punkty do twojego paska poziomów widocznego na dole ekranu.
XP jest potrzebny do trzech kluczowych rzeczy. Po pierwsze - zaklinania przedmiotów na stole zaklinającym, gdzie najsilniejsze enchanty wymagają poziomu 30. Po drugie - łączenia i naprawiania przedmiotów na kowadle, gdzie limit wynosi 39 poziomów na jedną operację. Po trzecie - zasilania enchantu Naprawiania (Mending), który automatycznie reperuje narzędzia i zbroje za każdą zebraną kulkę XP w tempie 2 punkty trwałości za każdy punkt doświadczenia. To sprawia, że stały dopływ doświadczenia zmienia całe podejście do survivalu - zamiast produkować nowe narzędzia, po prostu utrzymujesz te, które już masz zaklinane.
Farmy XP różnią się od farm zasobów celem i konstrukcją. Farma zasobów dostarcza głównie materiałów - złota, kości, prochu, sznurka. Farma XP jest nastawiona na szybkie zbieranie poziomów. Wiele dobrze zaprojektowanych budowli łączy oba cele, ale jeśli zależy ci przede wszystkim na zaklęciach i naprawach, warto wybrać konstrukcję z naciskiem na wydajność doświadczenia, a nie liczbę łupów.
Jak działa spawnowanie mobów?
Zanim zaczniesz budować farmę, warto zrozumieć, dlaczego moby w ogóle się pojawiają. Wrogie moby spawnują się wyłącznie w całkowitej ciemności, czyli przy poziomie światła blokowego równym 0. Każda pochodnia, okno czy szczelina wpuszczająca światło słoneczne wystarczy, żeby konkretne miejsce stało się bezużyteczne jako miejsce spawnowania. Uwaga: od nowszych wersji Java Edition liczy się wyłącznie poziom światła blokowego, nie słonecznego.
Ważny jest też zasięg. Moby spawnują się w promieniu do 128 bloków od gracza i natychmiast despawnują, gdy odległość przekroczy 128 bloków. Dla farmy oznacza to, że musisz przebywać wystarczająco blisko, żeby moby nie znikały. Jeśli budujesz farmę daleko od swojej bazy, musisz wyznaczyć punkt AFK w odpowiedniej odległości od centrum farmy.
Kolejna zmienna to pułap mobów (mob cap). W waniliowej grze Java Edition łączna liczba wrogich mobów w promieniu gracza jest ograniczona do 70 sztuk. Gdy limit jest osiągnięty, gra przestaje spawnować kolejne. Dlatego farmy o wysokiej wydajności wymagają oświetlenia lub usunięcia wszystkich naturalnych jaskiń w promieniu 128 bloków, żeby moby spawnowały się wyłącznie w przygotowanej strukturze, a nie w losowych ciemnych zakątkach podziemnego świata wokół ciebie.
Prosta farma: ciemny pokój
Najprostsza farma do zbudowania we wczesnej grze to tzw. dark room, czyli ciemny pokój. Budujesz duży, szczelnie zamknięty pokój bez żadnego dostępu światła, najczęściej kilka platform o szerokości dziewięciu lub więcej bloków na kilku poziomach. Płyty spawnowania układa się z pełnych bloków - ważna uwaga: od wersji 1.19.3 moby nie spawnują się na rusztowaniach, więc zamiast nich używaj górnych płyt (top slabs) albo pełnych bloków.
Woda ustawiona przy krawędziach platform spycha moby do centralnego szybu. Na dole szybu umieszcza się spadek obrażeniowy: moby spadają z dostatecznie dużej wysokości, żeby skończyć z jednym punktem życia, i czekają na platformie, gdzie gracz je dobija jednym uderzeniem. Właśnie dlatego farmy tego typu dają więcej XP niż automatyczne zabijanie - moby zabite przez gracza zawsze oddają więcej doświadczenia niż uśmiercone przez środowisko.
Łupy z ciemnego pokoju to mieszanka kości, prochu, strzał, sznurka i zgniłego mięsa. To nie jest najwydajniejsza farma XP, ale buduje się ją z materiałów dostępnych w pierwszych dniach gry, bez potrzeby docierania do Netheru ani Kresu.
Farma XP a farma zasobów: czym się różnią?
Farma XP jest nastawiona na szybkie zbieranie poziomów doświadczenia. Farma zasobów dostarcza przede wszystkim materiałów (złoto, gunpowder, kości, sznurek). Wiele konstrukcji łączy oba cele, ale przy projektowaniu warto z góry wiedzieć, czego szukasz. Jeśli zależy ci na zaklęciach, a nie na strzałach, lepszym wyborem będzie farma endermanów niż ogólny dark room.
Farma na spawnerze w lochu
Kiedy podczas eksploracji znajdziesz loch ze spawnerem (dungeon spawner), masz gotowe źródło konkretnego rodzaju mobów: zombie, szkieletów lub pająków. Spawner działa, gdy jesteś w promieniu 16 bloków od niego, i generuje moby nieprzerwanie, dopóki warunki oświetleniowe w otoczeniu są spełnione.
Budowa farmy na spawnerze polega na oczyszczeniu pomieszczenia, usunięciu wszystkich pochodni i zbudowaniu systemu przepływu wody, który zbiera moby i prowadzi je do szybu spadowego albo miejsca, gdzie gracz może je wykończyć jednym uderzeniem. To daje dużo XP właśnie dlatego, że ostatni cios wykonujesz ręcznie - moby zabite przez graczy zawsze oddają więcej doświadczenia niż uśmiercone przez środowisko.
- Sprawdź, czy spawner jest dostępny - musi być widoczny i otoczony przestrzenią na 9x9 bloków.
- Usuń wszystkie źródła światła i zamknij szczeliny skalne wpuszczające jasność.
- Zbuduj system wodny zbierający moby do centralnego punktu.
- Ustaw szyt spadowy redukujący HP mobów do jednego uderzenia.
- Zostań w zasięgu 16 bloków od spawnera - inaczej przestanie działać.
Farma endermanów w Kresie
Endermendy to jedne z najbardziej dochodowych pod względem XP mobów w grze. Kres (The End) jest jedynym wymiarem, gdzie naturalnie spawnują się wyłącznie endermendy, co czyni go idealnym miejscem do budowy farmy. Farma endermanów buduje się zazwyczaj zaraz po pokonaniu Ender Dragona, gdy masz już swobodny dostęp do zewnętrznych wysp Kresu przez portal End Gateway.
Zasada działania jest prosta: budujesz dużą, ciemną platformę spawnowania wysoko nad centralną wyspą. Ponieważ Kres nie ma innych spawnujących się mobów, cały pułap 70 wrogich mobów wypełniają wyłącznie endermendy generowane na twojej platformie. Moby spadają do szybu pod platformą i trafiają pod nogi gracza, który dobija je jednym uderzeniem. W dobrze zbudowanej wersji ten typ farmy dostarcza wielu dziesiątek poziomów XP w ciągu kilku minut, a przy okazji zbierasz perły kresu przydatne do teleportacji i tworzenia oczu kresu.
Złota farma w Netherze
Złota farma wykorzystuje mechanikę zombie piglinów: jeśli zaatakujesz jednego z nich, wszystkie zombie pigliny w pobliżu stają się wrogo nastawione i idą w twoją stronę. Farma zbudowana na dachu Netheru (na warstwie 128 lub wyżej, gdzie strop netherowy jest płaski) ma jedną dużą zaletę: moby mogą spawnować się wyłącznie na twojej platformie, co maksymalizuje szybkość generowania i eliminuje problem pułapu mobów zjawiających się gdzie indziej.
Zombie pigliny upuszczają złote bryłki (nuggets) i złote miecze, co czyni tę farmę jednocześnie doskonałym źródłem złota do handlu z mieszkańcami i do tworzenia sprzętu. XP jest przy tym bardzo wysoki, bo pigliny to moby z dużą ilością punktów doświadczenia. Farma ta jest jednak bardziej wymagająca technicznie niż dark room i wymaga dotarcia do Netheru oraz przygotowania pozycji na dachu.
Farmy na serwerach multiplayer
Na serwerach Minecraft obowiązują dodatkowe zasady dotyczące farm. Wiele serwerów wprowadza własne limity pułapu mobów, zakaz lagotwórczych redstoneowych zegarów lub ograniczenia liczby aktywnych spawnerów na działce. Przed postawieniem dużej farmy zapoznaj się z regulaminem i sprawdź, czy twoja konstrukcja jest dozwolona.
Podsumowanie
Farmy XP różnią się złożonością, ale wszystkie opierają się na tych samych zasadach: ciemność do spawnowania, odpowiednia odległość gracza, kontrola pułapu mobów i system zbierania. Na początek wystarczy ciemny pokój albo farma na znalezionym spawnerze. Kiedy dotrzesz do Kresu lub Netheru, możesz myśleć o bardziej zaawansowanych konstrukcjach dostarczających dziesiątek poziomów XP na sesję.
Doświadczenie to jeden z tych zasobów, który trudno zgromadzić przypadkowo, ale bardzo łatwo utrzymać, gdy masz raz postawioną farmę. Warto poświęcić godzinę na budowę raz, żeby przez resztę gry mieć enchanty i naprawy z głowy.